Maak- en procesindustrie 2026: trends, skills en kansen
Niels Dekker
22 december 2025
Leestijd: 4 minuten
De maak- en procesindustrie 2026 staat in het teken van sneller automatiseren, slimmer beslissen met data en tegelijk duurzamer produceren. Dat heeft directe impact op de werkvloer: operators, monteurs en teamleiders krijgen vaker te maken met IoT-sensoren, dashboards, robotisering en strengere eisen rond energie en veiligheid. In dit artikel zetten we de belangrijkste trends op een rij, leggen we uit welke skills belangrijker worden en geven we praktische stappen voor zowel vakmensen als werkgevers. Wil je tussendoor actuele ontwikkelingen en praktijkverhalen volgen? Bekijk dan ook het nieuwsoverzicht van Code Deta.
De industrie verandert niet alleen door nieuwe machines, maar vooral door de combinatie van technologie, arbeidsmarktkrapte en duurzaamheid. In 2026 zie je dat bedrijven die inzetten op smart-industry en Industrie 4.0 vaak sneller kunnen opschalen, storingen kunnen voorkomen en energieverbruik beter kunnen sturen. Tegelijk zorgt het tekort technisch personeel ervoor dat functies breder worden: je werkt vaker samen met engineers, je gebruikt data in je dagelijkse besluitvorming en je krijgt te maken met strengere eisen rond cybersecurity OT. Daarom is het nu het moment om vooruit te kijken: welke keuzes maak je als werkgever, en welke opleiding of omscholing past bij jou als vakmens?
In 2026 draait technologische vooruitgang vooral om slimmer en stabieler produceren: minder stilstand, meer voorspelbaarheid en betere kwaliteit. Hieronder vind je de trends die je het meest terugziet in productieomgevingen, onderhoudsafdelingen en control rooms.
Digitalisering procesindustrie en digitalisering in de maakindustrie betekenen in de praktijk dat processen meetbaarder en beter te sturen worden. Denk aan realtime inzicht in OEE, energieverbruik, scrap, lijnsnelheid en storingspatronen. Met Industrie 4.0 groeit ook de koppeling tussen machines (OT) en bedrijfssoftware (IT), waardoor planning, kwaliteit en onderhoud beter op elkaar aansluiten. Organisaties als TNO beschrijven smart manufacturing als een route naar meer efficiency, flexibiliteit en innovatiekracht, mits je gefaseerd implementeert en de werkvloer meeneemt. Lees meer achtergrond via TNO over smart manufacturing.
AI in de industrie zie je in 2026 vooral in twee gebieden: productieplanning en onderhoud. Met predictive maintenance combineer je sensordata (trillingen, temperatuur, druk, stroomopname) met algoritmes om slijtage of afwijkingen vroeg te signaleren. Het doel is minder ongeplande stilstand en gerichter onderhoud.
Praktische KPI’s om mee te sturen:
Voor monteurs betekent dit vaker werken met meetrapporten, trendanalyses en condition monitoring. Voor operators betekent het vaker dat je afwijkingen eerder ziet en beter kunt rapporteren, inclusief context (batch, receptuur, productwissel, omgevingsfactoren).
Een digital-twin is een digitale kopie van een machine, lijn of proces, gevoed met realtime (of near realtime) data. In 2026 wordt dit steeds vaker ingezet om scenario’s te testen zonder risico op de productie. In de procesindustrie helpt het bij procesoptimalisatie, quality by design en het sneller vinden van oorzaken bij afwijkingen.
Wat levert het praktisch op voor de werkvloer?
Succesfactoren zijn onder meer: datakwaliteit, duidelijke eigenaarschap (wie beheert tags, sensoren en alarmen), en training zodat operators en techneuten dezelfde “taal” spreken in dashboards en trends.
Robotisering en cobots groeien door omdat ze repetitief werk kunnen overnemen en de output consistenter maken. In 2026 zie je cobots vaker bij assemblage, palletiseren, machinebelading en eenvoudige kwaliteitschecks. Belangrijk is dat mens en robot goed samenwerken: de mens blijft cruciaal voor afstellen, controleren, ombouwen en veilig werken.
Functies veranderen daardoor mee. Operators worden vaker lijnregisseurs (monitoren, bijsturen, ombouwen), terwijl monteurs en engineers meer tijd besteden aan storingsanalyse, gripperwissels, safety checks en het verbeteren van cyclustijden.
Additive-manufacturing (3D-printen) wordt in 2026 vooral interessant voor prototyping, klantspecifieke onderdelen en het maken van sommige spare parts met kortere doorlooptijd. Dit kan supply-chain-risico’s verlagen, zeker als kritische onderdelen anders lange levertijden hebben. In slimme productielijnen zie je daarnaast meer modulaire opbouw: sneller omstellen, makkelijker uitbreiden en beter te koppelen aan dataplatforms.
Naast digitalisering is duurzaamheid en circulariteit een bepalende factor voor investeringen. In 2026 gaat het steeds vaker om concreet sturen op energie-efficiency, CO2-reductie en slimmer omgaan met grondstoffen. De energietransitie raakt direct aan productie: piekbelasting, netcongestie, elektrificatie en het optimaliseren van perslucht, stoom, koeling en warmtewinning.
Praktische maatregelen die je in 2026 veel terugziet:
In sectorinzichten zie je dat technologische ontwikkeling en verduurzaming samenhangen met concurrentiekracht en investeringskeuzes. Achtergrond en context hierover lees je via Maakindustrie.nl en via IndustrieNederland.
De grootste verandering in de maak- en procesindustrie 2026 is dat technische functies vaker hybride worden: je werkt niet alleen met mechanica of procestechniek, maar ook met data, systemen en digitale werkinstructies. Door het tekort technisch personeel worden teams bovendien slimmer ingericht: breder inzetbaar, met meer nadruk op upskilling en het vastleggen van kennis.
Voor veel mbo+ rollen gaat het niet om “programmeur worden”, maar om digitale basisvaardigheden die je werk beter en veiliger maken.
Teamleiders krijgen daarnaast vaker te maken met datagedreven aansturing: prioriteren op basis van KPI’s, borgen van standaardwerk en het begeleiden van leertrajecten op de vloer.
Upskilling en omscholing werkt het best als je het klein en praktisch maakt. Start met één leerdoel dat direct toepasbaar is, zoals: storingen beter analyseren met trenddata, basis sensorleer, of veilig werken in een OT-omgeving.
Concrete manieren om te starten:
Wil je gericht aan je ontwikkeling werken, of zoek je als werkgever een aanpak om mensen sneller inzetbaar te maken? Bekijk dan opleidingen via Code Deta, met leeropties die aansluiten op functies in de maak- en procesindustrie.
In 2026 winnen werkgevers die realistische functieprofielen maken en ontwikkeling onderdeel maken van het werk. Denk aan hybride profielen (operator met datafocus, monteur met OT-basis), leerwerkplekken, duidelijke groeipaden en persoonlijke begeleiding. Ook helpt het om kennis te borgen: standaard storingsanalyse, goede overdrachten, en het trainen van meerdere mensen op kritische assets.
Ben je werkgever en zoek je operators, monteurs of teamleiders, of ben je vakmens en wil je de volgende stap zetten? Bekijk vacatures via Code Deta.
Met meer koppelingen tussen IT en OT groeit ook het risico. Cybersecurity OT is in 2026 geen “extra project” meer, maar onderdeel van bedrijfscontinuïteit. Een incident kan productie stilleggen, recepturen beïnvloeden of zelfs safety-risico’s vergroten. Daarnaast blijft supply-chain-resilience belangrijk: verstoringen in levertijden, grondstoffen of onderdelen hebben direct effect op planning, ombouwmomenten en voorraadbeleid.
Praktische OT-maatregelen waar veel organisaties mee starten:
Voor bredere context over smart industry effecten en aandachtspunten (waaronder risico’s) is deze analyse van relevant: Code Deta over Industrie 4.0
Veel organisaties willen in 2026 versnellen, maar lopen vast op tijd, capaciteit en schaarste. Daarom werkt een nuchtere aanpak: kies de juiste pilots, investeer in skills en borg veiligheid en continuïteit.
Code Deta helpt werkgevers en vakmensen met de combinatie van recruitment, bemiddeling en ontwikkeling, inclusief persoonlijke begeleiding. Lees meer over onze aanpak via bemiddeling en persoonlijke begeleiding of ga direct naar Code Deta voor overzicht en contact.
De maak- en procesindustrie 2026 draait om de slimme mix van digitalisering, AI, robotisering en verduurzaming, met extra aandacht voor cybersecurity en weerbaarheid. Voor vakmensen liggen er kansen als je investeert in hybride skills en meegroeit met data en automatisering. Voor werkgevers is het cruciaal om realistische functieprofielen, opleidingstrajecten en gefaseerde verbeterprogramma’s te combineren, zodat je ook met schaarste kunt blijven leveren. Wil je concreet stappen zetten? Bekijk actuele vacatures of neem contact op voor een praktische skills-audit en advies op maat.
Wat betekent 'Industrie 4.0' concreet voor mijn functie?
Je werkt vaker met realtime data, dashboards en digitale werkinstructies, naast je ‘klassieke’ technische taken. Als operator betekent dit meer monitoren en bijsturen op basis van trends; als monteur betekent dit vaker storingen analyseren met data en condition monitoring. Je hoeft geen programmeur te zijn, maar basis begrip van systemen en data helpt je sneller en veiliger werken.
Welke opleidingen zijn het meest relevant voor operators in 2026?
Denk aan opleidingen rondom procestechniek met extra modules in automatisering, basis data-analyse, veiligheid en kwaliteit. Korte cursussen over SCADA/HMI, sensoren, storingsanalyse en energy-awareness sluiten vaak goed aan bij de praktijk. Bekijk ook de leeropties via opleidingen en omscholing om een passend leerpad te kiezen.
Hoe pak ik cybersecurity in mijn OT-omgeving aan?
Begin met segmentatie van het netwerk, strak toegangsbeheer en een updatebeleid dat past bij productie continuïteit. Zorg daarnaast voor monitoring en een getest back-up- en herstelplan, ook voor OT-systemen. Schakel externe expertise in als je legacy-systemen hebt, veel remote access gebruikt of als je risico’s niet goed kunt beoordelen.
Hoe helpt Code Deta bij de transitie naar digitale industrie?
Code Deta helpt met het vinden en plaatsen van operators, monteurs en teamleiders die passen bij jouw technische en digitale ambities. Daarnaast ondersteunen we met persoonlijke begeleiding en ontwikkelroutes, zodat mensen duurzaam inzetbaar blijven. Voor actuele inzichten en voorbeelden kun je ook het nieuws van Code Deta volgen.
Laten we een keer kennismaken met een kopje koffie. Plan nu een vrijblijvend gesprek met een van onze specialisten!
Artikel
3 februari 2026
Ontdek de feed industrie (diervoederindustrie): proces, regels, werkgevers en baankansen voor Operators en Monteurs. Lees in deze blog alles over deze industrie!
